Μια ερευνητική ομάς υπό τον Thomas Strasser του Providence College και την Ελένη Παναγοπούλου του (Ελληνικού) Υπουργείου Πολιτισμού ανεκοίνωσαν την ανακάλυψιν λίθινων εργαλείων εις δύο θέσεις της νήσου Κρήτης (σσ. Πλακιάς και Άγ. Παύλος στη Νότια Κρήτη, ΒΑ της ν. Γαύδου) ηλικίας μεταξύ 130.000 και 700.000 ετών.
Αυτό για να προσέχεις όταν κολυμπάς στα προαιώνια νερά.
Οι δεινόσαυροι εξαφανίστηκαν πριν από 65 εκατομμύρια χρόνια, όταν ένας αστεροειδής συγκρούστηκε με τη Γη, στη χερσόνησο Γιουκατάν του Μεξικού. Η σύγκρουση ήταν τόσο σφοδρή, που ολόκληρη η Γη καλύφθηκε από ένα σύννεφο καπνού και σκόνης. Πάνω από το 70% όλων των ειδών ζωής του πλανήτη μας καταδικάστηκε έτσι σε μαζικό αφανισμό, ενώ όλα τα είδη ζωής που βλέπουμε σήμερα γύρω μας είναι οι απόγονοι όσων επιβίωσαν από την τρομερή εκείνη σύγκρουση.
Αυτό γιατί προσπαθώντας να βρεις τις απαντήσεις, ίσως να βρεθείς μπροστά σε αδιέξοδα, τα οποία να ονομάσεις παιδιά της Τύχης, της Συγκυρίας. Ίσως, τελικά, και να είναι.
Τα αστέρια είναι ήλιοι. Και δεν πέφτουν. Αν έπεφταν πάνω μας, θα μας διέλυαν.
Κι αυτό γιατί θέλω τόσα να μάθω και τόσο να σε μάθω.
Τα παιδιά πρέπει να πουν ψέματα. Τα ψέματα είναι ένας τρόπος να αμφισβητήσουν την αυθεντία των γονιών τους.
Θυμήθηκα τα λόγια της, την ήρεμη φωνή της. Μου είχε λείψει.
Ύστερα ήρθε η ροπή προς το τίποτα, αυτή η παθητική αναμονή να περάσει η μέρα, να ξαναξυπνήσω, να έχω έτσι μια ολοκαίνουργια ευκαιρία. Μα σκέφτηκα τα λόγια του Μάνου.
Αυτό που χρειάζεσαι είναι περισσότερη δράση. Δεν χρειάζεται να σκέφτεσαι τόσο πολύ. Αν κάποιος πρέπει να είναι καλά, αυτή είσαι εσύ, και να κάνεις ό,τι νομίζεις προς αυτή την κατεύθυνση.
Η λέξη “δράση” με οδήγησε χθες πίσω στο νερό, μετά από καιρό. Και ήταν σαν να μην είχα λείψει. Σαν να ήμουν εκεί που έπρεπε, ξανά.
Είπα και ξαναείπα από μέσα μου:
Όλοι και όλα μπορούν να είναι ψευδαισθήσεις. Το μόνο που υπάρχει αληθινά είναι το σώμα μου και το είναι μου. Δεν χρειάζομαι την έγκριση κανενός για να ζω έτσι ή αλλιώς. Δεν πρέπει να με αφορά τόσο. Μόνο ένα πράγμα μου ανήκει: ο εαυτός μου. Με αυτό και γι’ αυτό παλεύω.
Μη νομίζεις, παρασύρομαι κι εγώ από τους απολογισμούς των άλλων και από το πρωί φλερτάρω με την ιδέα να κάνω τον δικό μου. Αλλά η μνήμη μου δεν με βοηθά και πρέπει να ανατρέξω σε σημειώσεις και εδώ μέσα, να θυμηθώ τι και πώς.
Εκείνο που πρώτο μου έρχεται στο μυαλό, είναι ότι το ΄11 μού πήρε ένα πλάσμα που αγαπούσα πολύ, που σκέφτομαι και μου λείπει αφόρητα, πολλές φορές. Η μεταξένια αφή του, η απόλυτη ομορφιά του, η αγαρμποσύνη του.
Άγγελέ μου, μαζί πηγαίνουμε, κι ας λείπεις, σε όλα τα ταξίδια, μαζί θα έρθεις, στο ταξίδι μου.
(…)
Το 2011 ήταν γεμάτο φίλους. Πόσες φορές δεν σκέφτηκα για τον καθένα τους, “τι τυχερή είμαι που σε έχω”.
Ήταν και μια αλλαγή επαγγελματικής στέγης, που υποδέχθηκα με αμηχανία, η οποία γρήγορα έγινε κατάφαση και ικανοποίηση.
Το 2011 εγώ το αγαπάω να ξέρεις. Γιατί έκανα τρία βήματα μπρος.
Και το ’12, στο υπόσχομαι.
Θα έχει νέες διευθύνσεις, νέα πρόσωπα, νέους τρόπους, νέους στο μυαλό ανθρώπους.
Περπατούσα στο λιμάνι. Ξαφνικά κοίταξα τον ουρανό. Και είδα ένα αεροπλάνο κόκκινο να περιστρέφεται και να πλησιάζει όλο και πιο κοντά στο έδαφος. Έπεφτε. Έτρεξα να προφυλαχτώ, αλλά το κοίταζα, με μανία. Έπεσε στο νερό, βούλιαξε. Και λίγο πιο μετά, στη θέση του υπήρχε μια τεράστια κοιλίδα αίμα.
Σκέφτηκα πως μετά από αυτή την πτώση, τίποτα δεν θα είναι πια το ίδιο. Και είχα τη βεβαιότητα ότι αυτό που είδα συνέβη στην πραγματικότητα. Είπα, μάλιστα, σε κάποιον, ότι αυτό που βλέπουμε εγώ το έχω δει στον ύπνο μου.
Αλλά κοιμόμουν. Και ξύπνησα. Και το όνειρο μοιάζει ακόμη με πραγματικότητα και ας έχουν περάσει πολλές ώρες.
(κι έτσι όπως αναρωτιόμουν αν θα μπορέσω ποτέ να σε αντικρύσω/ακούσω/διαβάσω, χωρίς να “πιάσουν” τα μάγια σου, έζησα μια μέρα που ανέτρεψε τα σχέδιά της, σαν να έπρεπε να σταθώ λίγο παραπάνω στην πόζα σου, λες και έχω απεριόριστο χρόνο, να σε αποδομώ και να σε ξαναχτίζω, να σε “γνωρίσω”, να δω τελοσπάντων τι έφτιαξα και ποιος μου έδωσε τα υλικά, μήπως και καταλάβω, εμένα, πιο πολύ)
“The longer you look at an object, the more abstract it becomes, and, ironically, the more real.”
Lucian Freud
[Ο Lucien Freud (8 Δεκεμβρίου 1922 – 20 Ιουλίου 2011) ήταν Βρετανός ζωγράφος, από τους σημαντικότερους του 20ού αιώνα. Τα έργα του είναι διείσδυση στην ψυχολογία των απεικονιζομένων πλασμάτων, ωδή στο είναι, που κρύβεται κάτω από το φαίνεσθαι.]
.. ένας λόγος παραπάνω που είναι συμφορά, είναι επειδή επενδύουμε συναισθηματικά πάρα πολλά στη δουλειά μας. Όταν τη χάνει κανείς, δεν είναι μόνο μια οικονομική απώλεια, αλλά και μια απώλεια ταυτότητας, νοήματος και κύρους. Όταν γνωρίζουμε κάποιον για πρώτη φορά, το πρώτο που τον ρωτάμε συνήθως είναι τι δουλειά κάνεις. Όταν είσαι άνεργος, δεν είσαι τίποτα. Καθένας είναι αυτό που κάνει. Τα πράγματα…
… δεν ήταν πάντα έτσι. Για χιλιάδες χρόνια, οι άνθρωποι έβλεπαν τη δουλειά σαν μια αναπόφευκτη αγγαρεία. Ο Αριστοτέλης ήταν ο πρώτος από τους φιλοσόφους που είπε πως δεν μπορεί κάποιος να είναι ταυτόχρονα ελεύθερος και υποχρεωμένος να δουλεύει για να ζει. Η δουλειά ήταν συνώνυμη με τη δουλεία. Κι αν η δουλειά έγινε ευχαρίστηση, ήταν μονάχα με τον ερχομό της Αναγέννησης. «Με τις βιογραφίες του Ραφαήλ και του Λεονάρντο Ντα Βίντσι», λέει ο συγγραφέας Αλέν ντε Μποτόν, «κατάλαβε ο κόσμος ότι η δουλειά μπορεί να γίνει ευλογία κι ότι μπορεί να είναι προτιμότερη από το χασομέρι της αριστοκρατίας».
Η μεγαλύτερη…
… ευχαρίστηση που μπορεί να πάρει κανείς από τη δουλειά του, λέει ο Σένετ, είναι να νιώθει πως είναι κάποιος που προσφέρει κάτι στον κόσμο. Όμως, σήμερα, συνήθως οι δουλειές που είναι οι πιο προσοδοφόρες είναι κι εκείνες που στερούνται νοήματος. Προσφέρουν χρήματα, αλλά η απορία παραμένει: τι νόημα έχει, όταν άλλοι που με τη δουλειά τους αλλάζουν τον κόσμο αμείβονται με ψίχουλα; «Ν΄ αγαπάς τη δουλειά σου, αυτό είναι που μπορεί να σε φέρει όσο γίνεται πιο κοντά στην ευτυχία», έγραφε ο Πρίμο Λέβι στο «Κλειδί σε σχήμα αστεριού». Μερικά χρόνια αργότερα, όμως, ο κοινωνιολόγος Ρίτσαρντ Σένετ προειδοποιούσε: «Η λαχτάρα να τα βγάλεις πέρα σε μια δουλειά, μόνο και μόνο για την ευχαρίστηση που αυτό θα σου προσφέρει, παρεμποδίζεται από την πίεση της ανταγωνιστικότητας». Η νέα οικονομία, αυτή που σήμερα βυθίζεται, κατέστρεψε τις παραδοσιακές μορφές ανταμοιβής και από την ψυχολογική πέρασε στην οικονομική ικανοποίηση. Όμως, η αμοιβή των εργαζομένων έχει παραμείνει στάσιμη εδώ και μια γενιά, ενώ η αμοιβή των στελεχών έχει εκτοξευτεί στα ύψη. Το 1974, ο διευθυντής μια αμερικανικής επιχείρησης κέρδιζε τριάντα φορές περισσότερα από τον εργάτη του. Σήμερα κερδίζει 800 φορές περισσότερα. Και η ποσότητα έχει γίνει το σύστημα αξιολόγησης της ποιότητας των ανθρώπων.
Η ίδια…
… η δουλειά έχει σήμερα αλλάξει νόημα. Άλλοτε, τα αφεντικά μαστίγωναν τους εργάτες τους για να τους καταφέρουν να δουλέψουν ώστε να κερδίσουν περισσότερα από τη δουλειά τους. Σήμερα τους μαστιγώνουν για να μη δουλέψουν, επειδή από την αργία τους κερδίζουν περισσότερα από όσα θα κέρδιζαν από τη δουλειά τους. Ακόμη και ο μύθος του επιχειρηματία έχει καταρρεύσει: ένας αυτοδημιούργητος έχει σήμερα τόσες πιθανότητες να μπει στην αφρόκρεμα του συστήματος, όσες είχε κι ένας βιοτέχνης να μπει στη γαλλική αριστοκρατία πριν από τέσσερις αιώνες. Άραγε πόσο απέχουμε από τον Μεσαίωνα;
Δευτέρα 23 Μαρτίου 2009, στα Νέα
(Το άρθρο αυτό, γραμμένο προ διετίας από τον Ρούσσο Βρανά, είναι, κατά τη γνώμη μου, ένας καθρέφτης του τρόπου με τον οποίο βλέπουμε σήμερα την εργασία. Τώρα που όλα ανατρέπονται, θα συντελεσθεί άραγε μια έξοδος από τον Μεσαίωνα αυτό; Ή μήπως θα υπάρχει μια πλειονότητα ανέργων, η οποία επαναπροσδιορίσει τους λόγους ύπαρξης, το βαθύτερο νόημα, τη χρησιμότητα ή αναγκαιότητα της εργασίας;)
«Αργοπεθαίνει όποιος γίνεται σκλάβος της συνήθειας, επαναλαμβάνοντας κάθε ημέρα τις ίδιες διαδρομές, όποιος δεν αλλάζει περπατησιά, όποιος δεν διακινδυνεύει και δεν αλλάζει χρώμα στα ρούχα του, όποιος δεν μιλά σε όποιον δεν γνωρίζει.
Αργοπεθαίνει όποιος αποφεύγει ένα πάθος, όποιος προτιμά το μαύρο από το άσπρο και τα διαλυτικά σημεία στο “ι” αντί ενός συνόλου συγκινήσεων που κάνουν να λάμπουν τα μάτια, που μετατρέπουν ένα χασμουρητό σε ένα χαμόγελο, που κάνουν την καρδιά να κτυπά στο λάθος και στα συναισθήματα.
Αργοπεθαίνει όποιος δεν αναποδογυρίζει το τραπέζι, όποιος δεν είναι ευτυχισμένος στη δουλειά του, όποιος δεν διακινδυνεύει την βεβαιότητα για την αβεβαιότητα για να κυνηγήσει ένα όνειρο, όποιος δεν επιτρέπει στον εαυτό του τουλάχιστον μια φορά στη ζωή του να αποφύγει τις εχέφρονες συμβουλές.
Αργοπεθαίνει όποιος δεν ταξιδεύει, όποιος δεν διαβάζει, οποιος δεν ακούει μουσική, όποιος δεν βρίσκει σαγήνη στον εαυτό του. Αργοπεθαίνει όποιος καταστρέφει τον έρωτά του, όποιος δεν επιτρέπει να τον βοηθήσουν, όποιος περνάει τις ημέρες του παραπονούμενος για τη τύχη του ή για την ασταμάτητη βροχή.
Αργοπεθαίνει όποιος εγκαταλείπει μια ιδέα του πριν την αρχίσει, όποιος δεν ρωτά για πράγματα που δεν γνωρίζει. Αποφεύγουμε τον θάνατο σε μικρές δόσεις, όταν θυμόμαστε πάντοτε ότι για να είσαι ζωντανός χρειάζεται μια προσπάθεια πολύ μεγαλύτερη από το απλό γεγονός της αναπνοής».
(Μπορεί και να ‘ναι έτσι. Μπορεί και όχι. Σκέψου όμως να είναι έτσι. Μόνο σκέψου το. Κάθε μέρα είναι μια μέρα πιο μακριά από τη γέννησή μας και πιο κοντά στον θάνατό μας. Κι αυτό ισχύει για όλους μας ανεξαιρέτως. Σκέψου, όμως, τη δική σου μέρα, παρατήρησέ της, μπορεί και να ξέρεις ήδη, τουλάχιστον πώς δεν θέλεις να είναι.)
